Sanat yolculuğu küçük yaşlarda başlayan Remzi Buharalı, trombonla kurduğu özel bağı, yatılı konservatuvar yıllarını, orkestradaki usta-çırak ilişkilerini ve sonrasında yöneticilik dönemini samimiyetle anlatıyor. Orkestra müdürlüğüyle başlayan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüne uzanan yöneticilik yıllarından süzülen deneyimini Atatürk Kültür Merkezi Sanat Yönetmenliğine taşıyan Remzi Buharalı, “AKM sadece yapı değil, bir kültürel simge ve buranın bir kalbi var” diyor.
E-Bülten'e Abone Olun
Sanata dair seçkiler ve yeni içeriklerden ilk siz haberdar olun.
SÖYLEŞİ: HALİME SÜREK KAHVECİ
Hayatı yönlendiren rastlantılar belki ama insana da “şansın” hakkını vermek düşüyor. İşte o zaman yol çiziliyor… Henüz çocukken edindiği gözlemcilik yeteneğinden sonraki yıllarda trombon sanatçısı olarak yer aldığı orkestrada yaşanan iletişim sorunlarının giderilmesinde, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü koltuğuna oturduğunda ortaya koyduğu yaklaşımda yararlanan Remzi Buharalı, üç yıldan bu yana Atatürk Kültür Merkezi Sanat Yönetmeni olarak görev yapıyor. “Tabii bu tür yapıların içinde önce sanatçı olarak yer almak ve sonra o kurumları yönetmek aslında büyük şans” diyen Buharalı, “AKM’yi yaşamış bir sanatçı olarak AKM’yi yönetiyor olmak gerçekten çok ayrıcalıklı bir durum benim için. Beni konservatuvarda yatılı okutan, yedirip içiren, bu mesleği öğreten devlete borcumu, ömrüm var olduğu sürece ödeyemeyecek bir durumdayım. Bunun için de bu duygularla Atatürk Kültür Merkezinde böyle bir görev verildiğinde özel sektörde sahip olduğum bütün olanakları bir kenara bırakarak Atatürk Kültür Merkezindeki işleyişin içinde yer almaya koşa koşa geldim” derken göreve geldiği ilk anın heyecanını yansıtıyor hâlâ…
O RASLANTININ HAKKINI VERMEYİNCE…
Remzi Bey, sanat yolculuğunuz nasıl başladı?
İnsanın yaşamında sanatla buluşması oldukça büyük bir şans. Bu şans faktörünün karşınıza çıkması da aslında bir fırsat.
Ben bir asker çocuğu olmam nedeniyle ülkemizin birçok şehrini gördüm. Gözlemci bir kişiliğim var, bunu da henüz çocukken fark ettim. Çocukluk yıllarındaki gözlemci yapım aslında bana çok fazla renk katmış, çok fazla kimlik kazandırmış. Bunu neden söyledim? Kırklareli’nde doğdum, Erciş’te, Amasya’da bulundum ilkokul, ortaokul ve liseyi Samsun’da okudum. Farklı şehirlerde, o coğrafyada yaşayanlarla birlikte olmak yaşamak, farklı kültürlerle iç içe yaşamak aslında ülke kimliği hakkında size tek sınıfta yetişmiş, tek kanaldan hayata geçmiş bir insan olmanın dışında özellikler kazandırıyor. 1980’de liseyi bitirerek Ankara Devlet Konservatuvarına başladım.
Sanata yatkınlığınız nasıl fark edildi peki?
Lise yıllarında öğretmenlerimiz şarkılar söyletirdi bana, aile içinde de yaz akşamları, aile içindeki yeteneklerin ön plana çıkmasıyla geçiyordu. Ve işte orada da yine şarkılar, türküler söylüyorduk. Böyle böyle teatral yönüm de gelişmiş, daha doğrusu var olan bir yetenekmiş demek ki. O yönüyle de eğlenceli bir kimliğe sahiptim.
Teyzemin eşi Ankara Devlet Opera Balesinde sahne müdürüydü. “Remzi’yi bir alalım, operada dinletelim, konservatuvara yönlendirelim” deyince sanat yolculuğum başladı, Ankara Devlet Konservatuvarına geldim. Orada trombon bölümüne girdim.
Trombon sizin bildiğiniz, sevdiğiniz bir enstrüman mıydı?
Trombon benim tercihlerim arasındaydı ama biliyorsunuz, enstrümanı siz seçemiyorsunuz. Öncelikle müzik yeteneğinizin olduğunu tespit etmek için birinci aşamadaki müzik kulağı sınavından geçtikten sonra enstrüman seçimi sınavında eğitmenler, ilgili enstrüman kontenjanlarındaki sayıya göre, ihtiyaç sayısına göre sizin sahip olduğunuz fiziki özelliklere göre belirliyor hangi enstrümanı çalacağınızı.
O müzik sınavına girdiğinizde tabii ki hangi enstrümana yönlendirileceğinizi bilmiyorsunuz. Trombon da pek bilinen bir enstrüman değildir. Ama enstrümanı elime ilk aldığımda hocamızla yaptığımız ilk dersi hiç unutmuyorum. Şaşkınlık yaşadım “Ben bunu başarabilecek miyim?” diye.
Trombondan bahsederken o enstrümanı ne denli sevdiğiniz de belli oluyor, sesinize yansıyor…
Trombon öyle bir enstrüman ki bana göre müzisyenle arasında en özel bağı o kuruyor. Çünkü çıkan ses tonu o kadar etkileyici ki! Bugün şimdi şurada trombon çalınsa insanın yüzünde bir huzur, bir gülümseme, bir mutluluk hissi uyanır, kesin. Onu hiç çalmasanız, ilk kez görmüş olsanız bile müzisyen olarak aranızda farklı bir bağ oluşuyor ve o bağ yıllar geçtikçe bir tutkuya, bir aşka dönüşüyor. Şöyle diyeyim, ben hâlâ canım çok sıkıldığında trombonumla dertleşiyorum. Akşam eve gittiğimde trombonumu elime alırım, bir şeyler çalarım, ilaç gibi gelir bana…

Konservatuvar günlerinden aklınızda kalanlar neler diye sorsam…
Biz yatılı okuduk, henüz 17-18 yaşındasınız, eğitim süreci çok zor olsa da güçlü sosyal bağlarla, kıymetli bir aile haline geliyorsunuz. Herkes birbiriyle çok iyi dost olacak diye bir kaide olmamasına rağmen kardeşlik duygusuyla eğitim sürecini yaşadık. Birlikte okuduğumuz arkadaşlarımızla karşılaştığımızda hemen o ana, o yatakhaneye, o yıllara gidiyoruz. Birbirimizden beslendiğimiz, hatta birbirimize bakarak kendimize çekidüzen verdiğimiz yıllardı.
Bugün baktığınız zaman Ahmed Adnan Saygun o koridorda dolaşıyordu, Mithat Fenmen, Gülsin Onay, Cüneyt Gökçer o koridorda dolaşıyordu.
Semih Sergen, Mahir Canova, Bozkurt Kuruç o koridorda dolaşan hocalarımızdı.
O hocalar toplu olarak bir ara verip öğlen yemeği için yemekhaneye doğru yürürken ben saygıdan duvara yaslanma ihtiyacı hissederdim. Öyle bir enerji yayılıyordu onlardan. Ve sizin o duruşunuzu fark edip sizin bir de omuzunuza dokunup geçtikleri zaman siz rüyada yaşıyor gibi olurdunuz, transa geçerdiniz.
Ankara Devlet Konservatuvarının başarılı öğrencileri olarak yurt dışına konserlere, festivallere ve yarışmalara giderdik. Avrupa’da görmediğimiz yer kalmamıştır.
Sizinle ilgili söyleşilerde ya da yazılarda, değerlendirmelerde iletişim yönünüzün ne denli kuvvetli olduğu bahsi geçiyor hep. Çocukluğunuza mı bağlıyorsunuz bunu?
Kesinlikle, babam gerçekten dostlarıyla, arkadaşlarıyla, komşularıyla çok iyi ilişkileri olan, çok yardımsever, çok fedakâr bir yapıya sahipti. Bunlar da size geçen özellikler oluyor.
Televizyonun henüz olmadığı jenerasyondanız. Ama radyo devreye giriyor, sabah kalktığı anda annem radyonun düğmesini açardı ve yatana değin evde radyo sesi olurdu. Burada müzik var, burada tiyatro var, arkası yarınlar var ve gece tiyatroları var. Onlar besledi bizi…
Siz okuldan mezun olduktan sonra nerelerde, nasıl görevler aldınız?
Bizim dönemimizde kalabalık mezuniyetler ve sınavla alımlar başladı. Biz yedi tromboncu, Ankara Devlet Opera ve Balesi sınavlarına alındık, üçümüz kadroya girdik. Ve Ankara Devlet Opera ve Balesinin orkestra sırasında trombon sanatçılığı yılları başladı. Yıl 1987’ydi.

Ankara Devlet Operasında müzisyen olarak ne kadar görev yaptınız?
30 yıl hizmetin ardından 2012 yılında emekli oldum. Ama bunun 10 yılı orkestrada çaldım. 1996’da orkestra müdürü oldum. Devlet Operası müdürlüklerinde, orkestra müdürü gerçekten çok arzu etmeli o görevi yapmayı. Çünkü angarya işi çok… Sanatçı olarak haftalık programınıza göre geliyorsunuz. Provalarınızdan, konserlerinizden sonra serbestsiniz. Ama orkestra müdürü, sanatçılar arasından atandığı için işin içine düzenlemeler, yapılacaklar girer.
Devlet Opera ve Balesi Genel Müdür Yardımcısı Nurettin Ağabeyimiz vardı, flütçü. Koridorda koluma girer, “Remzi, sen orkestra müdürü ol” derdi. Ben istemiyorum ama o aralar orkestrada genç sanatçılar ile deneyimliler arasında bir sorun yaşandı. Ben böyle durumlarda mutlu olamıyorum o gerginlikten. “Ben bu durumu toparlarım. Nurettin ağabey sen sürekli bunu söyler durursun, önerin geçerliyse ben orkestra müdürü olacağım” dedim. Orkestra müdürü oldum ve genç sanatçılarla, deneyimliler arasında birbirlerini iyi anlayacakları etkinlikler düzenleyerek iletişimi sağladık. Gerçekten her şeyi toparladık, ettik derken üzerinden iki sene geçti. O sefer Genel Müdür Hasan Hüseyin Akbulut, beni çağırdı odasına, “Remzi, seni genel müdür yardımcısı yapmak istiyorum” diye… Oysa ben orkestra müdürlüğüne yöneticilik idealiyle girmedim. 35 yaşındaydım ve bu görevi istemiyordum. Ama onurlandırıcı sözleri ve ısrarı karşısında kayıtsız kalamadım. Görevi kabul ettim.
Ardından da genel müdürlük görevine getirildiniz…
İki yıl sonra genel müdürümüz, İstemihan Talay’ın Kültür Bakanlığı yaptığı dönemde Kültür Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı oldu. Beni de Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü yaptılar. O gün, mutluluk ve heyecan bir aradaydı. Yedi yıl o görevi yaptım. 2012’de emekli oldum. Özel sektöre geçtim. Ardından Atatürk Kültür Merkezi Sanat Yönetmenliği göreviyle ilgili Kültür Bakanı Mehmet Ersoy ile görüştük. Buradaki görevim başladı…
Bu süre zarfında müzik ya da trombonun dışında sanatın diğer dallarıyla ilişkiniz nasıldı?
Biz konservatuvardan trombon müzik öğrencileri olarak mezun olduk. Tabii ki operayı da gördük, baleyi de gördük, tiyatroyu da… Sonra görevlerim nedeniyle ben bu sanat dallarında derinlemesine öğrenme merakı içinde oldum. Sadece müzik ve operayla değil, sanatın diğer dallarıyla da ilgilenmeye başladım. Resim yapmaya da başladım ve bir sanatçı bana ilham oldu…

Ne yönlendirdi sizi resim yapmaya?
İsmini hatırlamıyorum, bir ressamın sergisine gittim. Çok kötüydü. O kötü sergi bana ilham oldu. Bende şöyle bir düşünce oluştu, “Sanatçı, saçmalamış. Peki, Remzi, sen niye saçmalamıyorsun?” diyerek kendime saçmalama izni verdim. İstanbul Devlet Tiyatroları baş dekoratörlerinden ressam Behçet Malikler ile yakın dostluğumuz vardır. Ona “Ben bu işi denemek istiyorum. Ama tuval, boya ne alacağımı bilmiyorum” dedim. “Tamam” deyince Bauhaus’a gittik, bir cumartesi günüydü, 2015 yılındaydık. Ben saçmalama fikrinden bayağı ressamlığa geçtim. Tabii, ressamlığa geçtim derken hobi ressamlığı diye tanımlıyorum.
Siz, önceki yıllarda müzisyen olarak gelip çaldığınız AKM’de sanat yönetmeliği görevine getirildiniz.
Atatürk Kültür Merkezi, multidisipliner bir sanat merkezi. Bu tür yapıların içinde önce sanatçı olarak yer almak ve sonra o kurumları yönetmek aslında büyük şans. Beni konservatuvarda yatılı okutan, yedirip içiren, bu mesleği öğreten devlete borcumu, ömrüm var olduğu sürece ödeyemeyecek bir durumdayım. Bunun için de bu duygularla Atatürk Kültür Merkezinde böyle bir görev verildiğinde özel sektörde sahip olduğum bütün olanakları bir kenara bırakarak Atatürk Kültür Merkezindeki işleyişin içinde yer almaya koşa koşa geldim.
AKM için öncelikli sanatsal yaklaşımınız nasıl?
Burası Türkiye’nin kültür sanat kimliğinin bir göstergesi. Sadece yapı değil, kültürel bir simge ve buranın bir kalbi var. Tabii AKM’nin bir taraftan da şöyle bir misyonu var; uluslararası arenada isminden söz ettirme beklentisi. Bir taraftan da dünyada gelişen sanatın ülkemizde de gelişmesine katkı sağlayacak projelere imza atması gerekiyor. Bununla ilgili birçok çalışma yapılıyor.
Bana göre yakın gelecekte dünyaca ünlü topluluklar Atatürk Kültür Merkezinin sahnesinde yer almak için yarış içinde olacak. Kültür ve Turizm Bakanlığımızın yapmış olduğu Kültür Yolu Festivali, bizim yapmış olduğumuz Çocuk Sanat Festivali, Müzik Festivali, Boğaziçi Film Festivali, Dijital Sanatlar Festivali, Uluslararası Opera ve Bale Festivali… Bu festivaller çok önemli. Sanat etkinliklerinin yanı sıra eğitimleri çok önemsiyorum. Güher-Süher Pekinel kardeşlerin, genç piyanistler için organize edeceği atölyeye ev sahipliği yapacağız. Bu proje beni çok heyecanlandırıyor.
