Polisiye ustası Ahmet Ümit’in masalsı yolculuğundan Ed Yong’un hayvanların algı dünyasına, Gospodinov’un yas dolu bahçesinden Vargas Llosa’nın Borges’ine, Dikmen Gürün’ün tiyatro eleştirisi kitabına… İthaf Sanat’ın Kitaplık sayfalarından on bir okuma önerisi.
Bu yazı İthaf Sanat’ın Nisan 2026 sayısında yayımlanmıştır.
E-Bülten'e Abone Olun
Sanata dair seçkiler ve yeni içeriklerden ilk siz haberdar olun.
Sınırların ötesinde, kadim bir tarihin polisiye ile buluşması
Ahmet Ümit / Bir Aşk Masalı / Yapı Kredi Yayınları / 320 sayfa
Polisiye edebiyatın usta ismi Ahmet Ümit, bu kez okurlarını alışılagelmiş suç mahallerinden çıkarıp Doğu’nun masalsı ve gizemli atmosferine davet ediyor. Beş farklı ülkenin prensinin, rüyalarında gördükleri imkânsız bir aşkın peşinden giderek Kaf Dağı’na ulaşma çabalarını anlatan bu eser; hem bir epik yolculuk hem de derin bir insanlık sorgulaması sunuyor. Aşkın sadece bir duygu değil, bir olgunlaşma sınavı olduğunu vurgulayan yazar, kahramanlarının karşılaştığı engeller üzerinden hırs, sadakat ve fedakârlık kavramlarını incelikle işliyor. Ahmet Ümit’in polisiye kurgusundaki maharetini masalsı bir dille harmanladığı bu roman, okuru hem tarihin tozlu sayfalarında bir serüvene çıkarıyor hem de insan ruhunun en karanlık ve en aydınlık köşeleriyle yüzleştiriyor.
Büyük bir aşkın ve imkânsız bir bekleyişin hüzünlü melodisi
Zülfü Livaneli / Bekle Beni / Can Yayınları / 168 sayfa
Livaneli, son dönemde büyük ses getiren bu yeni eserinde, okuru İkinci Dünya Savaşı’nın karanlığından günümüze uzanan dokunaklı bir hikâyeye davet ediyor. Tarihin tozlu sayfalarından süzülüp gelen bir aşk mektubunun izinde; sadakat, zaman ve insan ruhunun direnci üzerine düşündüren kısa ama etkisi uzun süren bir anlatı. Hem bir roman hem de hayata dair bir ağıt niteliğinde.
Sessizliğin içindeki fırtınalı bir zihnin, dünyayı sarsan melodisini duymak
Sharon M. Draper / İçimdeki Müzik / Genç Timaş / 256 sayfa
On bir yaşındaki Melody’nin ne yürüyebilme ne de konuşabilme imkânı vardır; ancak fotoğraf gibi bir hafızaya ve muazzam bir zekâya sahiptir. Çevresindeki insanların onun “engelli” olduğu için hiçbir şey anlamadığını sanmasına inat, Melody’nin pes etmeyişini ve sesini bulma mücadelesini anlatan bu roman, empati üzerine yazılmış en güçlü eserlerden biri olarak kabul ediliyor.
Geleceğin dünyasında, insan olmanın ve yapay zekânın sınırları
Kazuo Ishiguro / Klara ile Güneş / Yapı Kredi Yayınları / 264 sayfa
Nobel ödüllü yazarın yeniden basılan bu modern klasiği, bir yapay arkadaş olan Klara’nın gözünden dünyayı anlamlandırma çabasını işliyor. Sadakat, sevgi ve fedakârlık kavramlarını bir robotun saf perspektifinden sorgulayan roman, bilim kurgu unsurlarını derin bir psikolojik altyapıyla birleştirerek okuru uzun süre etkisinden kurtulamayacağı bir sorgulamaya itiyor.
Sanatın ve yaratıcılığın arka bahçesinde ilham dolu bir keşfe çıkanlar
Will Gompertz / Sanatçı Gibi Düşün / Yapı Kredi Yayınları / 208 sayfa
BBC sanat editörü Will Gompertz, bu ufuk açıcı eserinde tarihe yön veren büyük sanatçıların ortak özelliklerini ve çalışma disiplinlerini mercek altına alıyor. Bir sanatçının dünyayı nasıl gözlemlediğini, başarısızlıkları nasıl birer basamağa dönüştürdüğünü ve yaratıcılığın aslında herkesin erişebileceği bir yeti olduğunu savunuyor. Michelangelo’dan Duchamp’a, Picasso’dan çağdaş isimlere kadar pek çok yaratıcı zihnin atölye sırlarını paylaşan kitap; sadece sanatla ilgilenenler için değil, hayatına ve işine yaratıcı bir dokunuş katmak isteyen her profesyonel için ilham verici bir kılavuz.
Ölümsüz bir eseri yeniden okumaya var mısınız?
Jules Verne / Denizler Altında Yirmi Bin Fersah / İş Bankası Kültür Yayınları / 480 sayfa
Bilim kurgunun öncüsü Jules Verne’in bu ölümsüz eseri, Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi’ndeki özenli çevirisiyle her yaştan okura hitap etmeye devam ediyor. Kaptan Nemo ve efsanevi denizaltısı Nautilus ile bilinmeyen denizlere yapılan bu yolculuk, teknolojik öngörüleri ve doğa tasvirleriyle hâlâ türünün en iyilerinden biri kabul ediliyor.
Borges’in edebî labirentlerinde yolculuk: Borges’le Yarım Asır
Mario Vargas Llosa / Borges’le Yarım Asır / Can Yayınları / 96 sayfa
Mario Vargas Llosa, Borges’le Yarım Asır’da Jorge Luis Borges’in edebiyatıyla kurduğu entelektüel ilişkiyi anlatıyor. Hayranlıkla eleştirinin iç içe geçtiği bu metinler, Borges’in öykülerinden fikir dünyasına uzanan bir düşünce yolculuğu sunarken okuru modern edebiyatın en özgün zihinlerinden birinin labirentlerinde dolaşmaya davet ediyor. Denemeler, söyleşiler ve anılar eşliğinde Borges’in edebiyatı, düşünce tarzı, alışkanlıkları ve dünyaya bakış açısı eşsiz bir samimiyetle aktarılıyor. Kaplanlardan labirentlere, siyasi tartışmalardan edebiyatın keskin sınırlarına dek uzanan sayfalar, hem Arjantinli yazar Borges’in hem de okuyucuların zihinlerinde açılan yolları ve labirentleri ortaya koyuyor. Kitap, Can Yayınları etiketiyle raflarda.
Gökyüzünün kadim diliyle ruhun derinliklerine bir yolculuk…
Steven Forrest / İçinizdeki Gökyüzü / Barış İlhan Yayınevi / 342 sayfa
Steven Forrest bu kitapla içinizdeki gücü ve kişisel gelişim yollarını aramanıza ve bulmanıza rehberlik ediyor. İçinizdeki Gökyüzü, sahip olduğunuz potansiyellerin sonsuz evrenini anlatıyor. Daha doyumlu bir gelecek için olanaklarınızı sınırsız bir şekilde kullanmayı ve karşınıza çıkan meydan okumalara yaratıcı yanıtlar vermeyi astroloji kanalıyla öğrenebilirsiniz.
Beş duyunun ötesinde, hayvanların gözünden bambaşka bir dünya
Ed Yong / Muazzam Dünya / Domingo Yayınevi / 480 sayfa
Pulitzer ödüllü bilim yazarı Ed Yong, bu araştırma kitabıyla bizi kendi algı sınırlarımızın dışına çıkarıyor. Köpeklerin koku dünyasından balinaların manyetik alan duyusuna kadar doğadaki canlıların dünyayı nasıl “gördüğünü” keşfedeceksiniz. Bilimsel verileri bir hikâye anlatıcısı ustalığıyla sunan eser, çevremizdeki ekosisteme olan bakış açınızı kökten değiştirecek bir popüler bilim şaheseri.
Bahçeyle uğraşmanın dinginliği ve ölümün kaçınılmazlığı arasındaki ince çizgi
Georgi Gospodinov / Bahçıvan ve Ölüm / Metis Yayınları / 104 sayfa
Zaman Sığınağı ile Booker ödülünü kazanan Gospodinov, bu kez babasının kaybı üzerinden şekillenen, yas ve hatırlama üzerine yoğunlaşan sarsıcı bir anlatıyla karşımızda. Bahçeyle uğraşmanın dinginliği ile ölümün kaçınılmazlığı arasındaki ince çizgide yürüyen yazar, her bitişin, içinde bir başlangıç barındırdığını hatırlatıyor. Hüzünlü ama bir o kadar da bilgece bir iç döküm.
Türkiye’nin tiyatro belleğine eleştiri süzgecinden bakmak
Dikmen Gürün / Bir Dönem Üstünden Türk Tiyatrosunu Eleştirilerle Okumak / Doğan Kitap
Tiyatro eleştirmenliğinin duayen ismi Prof. Dr. Dikmen Gürün, ENKA Sanat desteği ve Doğan Kitap etiketiyle yayımlanan yeni eserinde, Türkiye’nin son 30 yıllık tiyatro serüvenini eleştiri metinleri üzerinden analiz ederek, performansın uçuculuğunu kalıcı bir toplumsal belleğe dönüştürüyor.
Prof. Dr. Dikmen Gürün’ün kaleme aldığı, ENKA Sanat’ın destekleriyle Doğan Kitap tarafından yayımlanan “Bir Dönem Üstünden Türk Tiyatrosunu Eleştirilerle Okumak”, Türkiye’nin tiyatro belleğini eleştirel bir süzgeçten geçiren kapsamlı bir çalışma olarak okurla buluştu. Tasarımını Bülent Erkmen’in üstlendiği eser, tiyatro eleştirisinin Türkiye’deki dönüşümünü ve sanatın gelişimindeki kritik rolünü mercek altına alıyor.
Eleştiri üzerinden bir dönem analizi
Kitap, yaklaşık 30 yıllık bir zaman dilimine odaklanarak Türk tiyatro tarihine alternatif bir okuma sunuyor. 1950’lerin çok partili hayata geçiş döneminden 1960’ların “altın çağına”, 1970’lerin politik tiyatro yükselişinden günümüze kadar uzanan süreç, eleştiri yazıları üzerinden analiz ediliyor. Eser, sadece oyunları değil; dünyayı algılama biçimlerini ve kültür politikalarının şekillenme sürecini de kayıt altına alıyor.
Sanatın sürekliliği ve bellek
Dikmen Gürün’ün akademik birikimiyle şekillenen çalışma, eleştirinin, sanatın sürekliliğini sağlayan ve tiyatronun kendisini yenilemesine imkân tanıyan besleyici gücünü ortaya koyuyor. Özellikle arşiv eksikliğinin yaşandığı bir ortamda, performansın uçuculuğuna karşı eleştirinin “kalıcılık” sağlama işlevini vurguluyor.
