“Zamanla fark ettim ki ebru yalnızca kâğıttaki sonuç değil…”

İlgili Yazılar

Ankara’da caz ve film, AKM’de Anna Karenina: 14–20 Kasım sanat takvimi

Kasımın ikinci yarısında başkent festival ritmini sürdürüyor: 37. Ankara...

Kuzguncuk’un kucağındaki Sahipsiz Gölgeler

Türk grafik tasarımının, reklamcılık sektörünün ve güncel sanatın çok...

Kitaplık: Ahmet Ümit’ten Dikmen Gürün’e on bir kitap önerisi

Polisiye ustası Ahmet Ümit’in masalsı yolculuğundan Ed Yong’un hayvanların...

Vaktiyle bir iş aldık başımıza ki sormayın gitsin: Konuştuk!

Steven Roger Fischer, “Dilin Tarihi” eserinde, dilin yalnızca insana...

İnci Aral: “Yaşadığım ülkeyle bir derdim var”

Ülkenin kadın cinayetleri panoramasını çıkaran Verda’nın Ölümü romanı 2025’te...

PAYLAŞMAK GÜZELDİR!

Ebru sanatını geleneksel kalıpların ötesine taşıyan Garip Ay, suyun akışını sanatın ilhamına dönüştürüyor. Onun için ebru, yalnızca kâğıt üzerindeki bir desen değil; sabrı, teslimiyeti ve anda kalmayı öğreten bir yolculuk. Videografi, animasyon ve sahne performanslarıyla ebruyu çağdaş sanatın diliyle buluşturan sanatçı, köklere bağlı kalmanın önemini de vurguluyor. Eserlerinde aşk, sabır ve deliliği harmanlayan Garip Ay, yeni kuşaklara kendi yanlışlarından doğrular çıkarmaları için ilham veriyor.

 

E-Bülten'e Abone Olun

Sanata dair seçkiler ve yeni içeriklerden ilk siz haberdar olun.

SÖYLEŞİ: ALİ DEMİRTAŞ

Üslubu, yöntemi, tarzı ve tavrı sayesinde ebru sanatını daha geniş ve farklı kitlelere tanıtıp duyuran, ebruyu hem izleyici hem de üreticisi bağlamında uzun soluklu bir performansa dönüştüren, bu sanatta suyun da söz hakkı olduğunu bir sanatçı olarak ifade etmekten çekinmeyen biri; Garip Ay… Ebru sanatını ele alışıyla herkes için çok özel ve farklı bir yerde duruyor Ay. Kullandığı ve dâhil ettiği teknik ve malzemeyle ebruyu adeta multidisipliner bir sanata dönüştürdü. Bu dönüşüm hem ülkemizde hem de tüm dünyada dikkat çekti hiç şüphesiz. İthaf Sanat dergimizin yeni sayısına konuk olarak sorularımızı içtenlikle yanıtlayan  Garip Ay, ebrunun kendisine neler öğrettiğini de anlattı, bu sanatla daha başka neler yapmak istediğini de… Gelin, hep birlikte sanatçı Garip Ay’a kulak verelim…

Küçük yaşından itibaren resme ilgili olan Garip Ay, önce Diyarbakır Güzel Sanatlar Lisesinde, ardından Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümünde eğitim gördü.

KENDİ KALIPLARIMIZDAN ÇIKARARAK YENİ İLHAMLARA…

 

Bunca yıldır ebru sanatıyla uğraşıyorsunuz. Bu süre zarfında içerisinde ebrunun sizdeki karşılığıyla ilgili; geçmişten günümüze bir değişiklik oldu mu?

Başlangıçta sadece bildiğim resim pratiklerini ebru tekniğiyle birleştiriyordum. Kendi hâlinde bir denemeydi aslında. Zamanla fark ettim ki, ebru yalnızca kâğıttaki sonuç değil asıl kıymetli olan, o sonuca doğru giden süreçti. Bu düşünce beni videoya, sahneye ve paylaşmaya taşıdı. Kimi zaman birkaç saatte çekilen bir kayıt günlerce montajlanmayı gerektirdi, kimi zaman müzikle ve anlatıyla uyum aradım. Bu çabalar sonunda, ebru sadece atölyede değil, izleyiciyle birlikte yaşanan bir deneyime dönüştü. Ebru bana, sadece bir sanat dili değil; sabrı, uyumu ve değişime açık olmayı öğretti.

Son zamanlarda fark ettiğim bir başka şey de sudaki kontrolsüzlüğün bizi kendi kalıplarımızdan çıkararak yeni ilhamlara yönelttiği oldu.

KÖKLER OLMAZSA YENİ YORUMLARIN DA BİR ANLAMI KALMAZ

Ebru sanatı özellikle sizinle birlikte geleneksel algı formundan sıyrıldı. Daha modern ve multimedya bir hâl aldı. Bu yoruma katılır mısınız?

Benim için ebru zaten güçlü bir sanat. Sadece kendi merakımla, onu farklı alanlarla buluşturmaya çalıştım. Video, animasyon, sahne… Bunlar çağımızın dilleri ve ebrunun doğasındaki akışkanlıkla uyum sağladılar. Geleneksel yapının varlığına büyük değer veriyorum. Çünkü kökler olmazsa, yeni yorumların da bir anlamı kalmaz. O yüzden ebruya hem geleneksel gözle bakılması hem de farklı yollarla yorumlanması bence kıymetli. Benim yaptığım, sadece kendi tasarım yolculuğumda ebrunun bana sunduğu imkânları denemek oldu.

SUYUN ÜZERİNDE KONTROLLÜ BİR YÜZ OLUŞTURMAK SABIR İSTİYOR

Ebru sanatında portre gibi figüratif çalışmaları yapmanın zorlukları neler? Geleneksel ustalar bu yaklaşımı nasıl karşılıyor? Sizin bu duruma bakışınız nedir?

Portre ya da figüratif işler ebruda oldukça zor. Suyun üzerinde kontrollü bir yüz oluşturmak çok sabır istiyor. Sürecin özellikle videografi ile buluşması sabrım için önemli bir motivasyon oldu diyebilirim. Ebru ustalarının olumlu, olumsuz yorumlarını duydum ve kimsenin bulunduğu noktadaki bakış açısını yadırgamadım. Sorun ebru ustalarının tasarımla ilintili tarafının ne diyecek olması. Bu sorunun muhatabını bulmak güç maalesef.

Ebru sanatı sizin için bir sanat mı, meslek mi, terapi mi, nedir?

Hepsi biraz var içinde. Ama en çok bir sanat ve ifade biçimi. Çocukluğumdan beri resimle, boyayla uğraşmak bana huzur veriyor. Zamanla bu tutku işime de dönüştü ama hiçbir zaman sadece “iş” gibi bakmadım. Teknenin başında bazen kendimi terapi yapıyormuş gibi hissediyorum. Bazen de yetişmesi gereken bir işin stresiyle çalışıyorum.

Ebru sanatıyla ilgilenmiyor olsaydınız sizce ne yapıyor olurdunuz?

Aslında ilerleyen yaşlarımda nedense üretimlerin tamamı arasında bir fark görmemeye başladım. Her emek, her gayret kişinin içinde bulunduğu samimiyetle sanat gibi yapılabilir geliyor bana. Yapabileceğim alternatiflerden çok yapmak istemeyeceğim bir şeyler geliyor aklıma, mesela topluluklara yön verecek bir konumda bulunmak istemem.

EBRU BANA TESLİMİYETİN GÜZELLİĞİNİ ÖĞRETTİ

Su gibi kontrol edilmesi zor bir yüzeyde çalışmak size ne hissettiriyor?

Su bana sabrı öğretiyor. Onun üzerinde her şeyi kontrol etmek mümkün değil. Bunu kabullendiğinizde suyla kavga etmeyi bırakıp onunla birlikte hareket etmeyi öğreniyorsunuz. En güzel sonuçlar çoğu zaman benim planlamadığım anlarda çıkıyor. Bu da bana hayatı hatırlatıyor. Her şeyi kontrol edemeyiz, bazen bırakmak gerekir. Ebru bana bu teslimiyetin güzelliğini öğretti. Öte yandan ebru bana çok şey öğretti: Sabrı, dönüşümü, anda kalmayı… Suyun üzerinde beliren desenler aslında hayata dair çok şey söylüyor. Her şey akış halinde ve hiçbir şey kalıcı değil. Ama o an içinde büyük bir güzellik var. Üretimin hangi alanında olursak olalım, samimi bir kalp, huzurlu bir vicdan ve hesapsız bir emek mutlaka hakkın yerine ulaşmasını sağlıyor. Bu süreçte bütün bunları anlamlandıran temel sonuç ise çilesini gönüllü bir sebatla taşımış olmak.

Ebruya gönül vermek isteyenlere ne tavsiye edersiniz?

Bütün emek isteyen işler gibi ebru da sabır ve zaman isteyen bir yolculuk. O yüzden bu yola girecek olanlar kendilerine şunu sormalı: “Sonuçtan çok sürecin içinde olmaktan mutlu muyum?” Başlangıçta insanların kendi hatalarıyla öğrenmelerini çok değerli buluyorum. Başkasının doğrularını kopyalamak yerine, kendi yanlışlarından doğrular çıkarmak insana çok şey katıyor. Bu iş biraz delilik, biraz da aşk istiyor. Eğer o aşk içlerindeyse yollarına devam ederler.

Sanatınızda nelerden besleniyorsunuz?

En çok hayatın kendisinden. Doğanın akışkan halleri, gökyüzü, suyun hareketi, bazen de bir şiir ya da bir müzik… Van Gogh’un fırça darbelerinden, Siyah Kalem’in hayal gücünden, M. C. Escher’in desenlerindeki matematiksel kurgu beni etkiliyor. Ama çoğu zaman işini aşkla, sebatla yapan farklı meslek guruplarındaki insanlar bende bir şeyleri harekete geçirebiliyor.

ETKİLEŞİMLİ BİR SERGİ KURGULAMAYI HEDEFLİYORUZ

Yakın zamanda sergi planınız var mı?

Evet, düşünüyorum. Ama sadece duvara asılmış çalışmalardan ibaret bir sergi olmasını istemiyorum. İnsanların süreci de görmesini, suyun üzerindeki o anlık halleri de deneyimlemesini arzu ediyorum. Bu fikirle ilgili bazı kurumlarla görüşmelerimiz oldu. Yapılacak sergide, ziyaretçilerin telefonları veya tabletleriyle ebru çalışmalarının oluşum sürecini izleyebilecekleri bir plan üzerinde çalışıyoruz. Böylece hem ebrunun derinliğini hem de çağdaş teknolojinin sunduğu imkânları bir araya getiren, daha etkileşimli bir sergi kurgulamayı hedefliyoruz.

Ebru sanatıyla bir animasyon film fikri üzerine ne düşünüyorsunuz?

Uzun zamandır üzerine çalıştığım bu konuda bir gayretim var. Şu ana kadar birçok farklı projeye katkıda bulunmak ya da kısıtlı zamanlarda çok da içime sinmeyen çalışmalar yaptığımı düşünüyorum. Belki kısa metrajla başlar, ileride büyür. İçinde söz olmayabilir; sadece renkler, müzik ve dönüşümlerle insanlara bir hikâye hissettirilebilirim.

YAPABİLECEKLERİMİN SINIRLARINI ZORLAMAYA DEVAM EDİYORUM

Gelecek için planlarınız neler?

Gelecekle ilgili uzun vadeli planlar yapmıyorum genellikle. Bir süredir ebru malzemelerinin daha kullanışlı standartlara ulaşması için çalışıyorum. Bir diğer taraftan bu disiplinin yapay zekâyla yapabilecekleri üzerine çalışıyorum. Bunlar dışında rastlantılarla sahne sanatları vb. birçok konuda yapabileceklerimin sınırlarını zorlamaya devam ediyorum.